Przyczyna: Javier Cercas "Żołnierze spod Salaminy"

Czas: Poniedziałek 29.06.2009 r. godz. 17.00.

Miejsce: D.K.K. przy Miejskiej Bibliotece Publicznej im. C.K. Norwida

w Świdnicy.

Takim mottem opatrzył swoją najgłośniejszą, jak do tej pory, powieść Javier Cercas. "Żołnierze spod Salaminy" doczekali się w ciągu ostatnich czterech lat, w ojczystym kraju autora - Hiszpanii, ponad trzydziestu wydań. Nic w tym dziwnego biorąc pod uwagę fakt, że książka porusza ważkie i trudne dla rodaków pisarza tematy - hiszpański faszyzm i wojna domowa. Można śmiało zaliczyć tę powieść do nurtu literatury rozrachunkowej. Z uwzględnieniem jednak bardzo oryginalnej formy, która została zastosowana przez twórcę.

Javier Cercas wyzbywa się na kartach swojego utworu wszelkich uproszczeń i stereotypów narosłych wokół ultraprawicowej Falangi i ich przeciwników - żołnierzy walczących pod sztandarami republiki. Żadna ze stron konfliktu, zdaniem autora, nie zasługuje na jednoznaczną ocenę. Nie klasyfikuje on ani falangistów, ani republikanów po stronie dobra czy zła, dając tym samym wyraz negacji wojny jako takiej.

To powieść detektywistyczna, w której alter ego autora - główny bohater noszący identyczne jak on sam nazwisko - stara się rozwikłać zagadkę tajemniczego wydarzenia, które miało miejsce w ostatnich dniach wojny domowej. Z niewyjaśnionych przyczyn znany poeta hiszpański, współtwórca Falangi i późniejszy dygnitarz w rządzie faszystowskim - Sanchez Mazas - cudem unika śmierci oszczędzony przez młodego republikanina.

Próbując odnaleźć tego litościwego żołnierza i dociec jakiimi motywami kierował się podejmując swoją decyzję Cercas obnaża po drodze wszystkie bezsensy i bestialstwa bratobójczej wojny.

Chociaż czytelnik tak naprawdę nie otrzymuje konkretnych odpowiedzi na pytania rodzące się w trakcie lektury, to "Żołnierze spod Salaminy" są przykładem literatury zaangażowanej, literatury najwyższej próby.

Robert Staniszewski

moderator DKK